Jak poprawnie wykonać Speedtest - 5 najczęstszych błędów, które zaniżają wynik

Poprawny pomiar prędkości Internetu wymaga wyeliminowania czynników zakłócających transmisję danych w sieci lokalnej użytkownika. Aby uzyskać miarodajny wynik, należy podłączyć komputer bezpośrednio do modemu za pomocą kabla Ethernet kategorii 5e lub wyższej, wyłączyć wszystkie programy działające w tle oraz odłączyć inne urządzenia od sieci Wi-Fi.

Spis treści

• Jak poprawnie wykonać Speedtest? Instrukcja krok po kroku
• Wykonywanie pomiaru przez Wi-Fi zamiast kabla Ethernet
• Pozostawienie aktywnych aplikacji w tle i innych urządzeń w sieci
• Korzystanie z przestarzałego sprzętu i kart sieciowych 100 Mbps
• Aktywny protokół VPN oraz oprogramowanie antywirusowe
• Wybór niewłaściwego serwera testowego i uruchamianie testu w przeglądarce
• Czym różnią się parametry Download, Upload, Ping i Jitter?

Jak poprawnie wykonać Speedtest? Instrukcja krok po kroku

Prawidłowe wykonanie testu prędkości Internetu wymaga zachowania ścisłej procedury technicznej w celu eliminacji błędów pomiarowych. Przeprowadzenie testu zgodnie z poniższym algorytmem gwarantuje uzyskanie wyników odzwierciedlających realną przepustowość łącza.

1. Wybór certyfikowanego narzędzia pomiarowego: Uruchom oficjalny i certyfikowany mechanizm pomiarowy, np. FIREPROBE ® na naszej stronie https://www.vectra.pl/test
2. Przygotowanie połączenia kablowego: Odłącz komputer od sieci Wi-Fi i połącz go bezpośrednio z portem LAN modemu Vectra przy użyciu sprawnie działającego kabla sieciowego RJ-45.
3. Izolacja środowiska testowego: Zamknij wszystkie aplikacje korzystające z sieci (w tym programy P2P, komunikatory, klienty pocztowe) oraz karty w przeglądarce internetowej poza kartą z testem.
4. Dezaktywacja procesów tle: Wyłącz na czas pomiaru oprogramowanie VPN, aplikacje antywirusowe w trybie głębokiego skanowania pakietów oraz automatyczne aktualizacje systemu operacyjnego (np. Windows Update).
5. Weryfikacja urządzeń zewnętrznych: Odłącz od sieci lokalnej (zarówno kablowej, jak i bezprzewodowej) pozostałe smartfony, telewizory Smart TV, konsole do gier oraz dekodery.
6. Inicjalizacja i powtórzenie pomiaru: Uruchom test, odczekaj na zakończenie pobierania (download), wysyłania (upload) oraz weryfikacji opóźnień (ping/jitter), a następnie powtórz procedurę trzykrotnie w różnych porach dnia.

Wykonywanie pomiaru przez Wi-Fi zamiast kabla Ethernet

Testowanie prędkości Internetu za pośrednictwem sieci bezprzewodowej Wi-Fi zaniża wynik pomiaru o 30% do nawet 70% w stosunku do realnej przepustowości łącza Vectra. Standardy bezprzewodowe (np. Wi-Fi 5 - 802.11ac czy Wi-Fi 6 - 802.11ax) podlegają tłumieniu przez przeszkody fizyczne oraz interferencje radiowe.

Kabel Ethernet (Kat. 5e/6):

• Maksymalna stabilność: 100% – brak podatności na zakłócenia
• Wpływ barier architektonicznych: Brak tłumienia sygnału do 100 metrów
• Generowane opóźnienia (Ping): Stałe, poniżej 5-10 ms
• Maksymalna przepustowość: Do 1 Gbps (Kat. 5e) / 10 Gbps (Kat. 6)

Połączenie Wi-Fi (2.4 GHz / 5 GHz):

• Maksymalna stabilność: Podatne na interferencje innych sieci
• Wpływ barier architektonicznych: Ściany i stropy tłumią sygnał od 10 do 50 dB
• Generowane opóźnienia (Ping): Zmienne, generuje jitter i piki powyżej 50 ms
• Maksymalna przepustowość: Silnie uzależniona od odległości i standardu karty

Fale radiowe o częstotliwości 2,4 GHz oraz 5 GHz są tłumione przez ściany żelbetowe, lustra oraz inne urządzenia domowe (np. kuchenki mikrofalowe, nianie elektroniczne). Dodatkowo w budynkach wielorodzinnych kanały radiowe nakładają się na siebie, co drastycznie obniża transfer. Jedynym sposobem na sprawdzenie pełnej prędkości umownej (np. 600 Mbps czy 1 Gbps) jest użycie kabla miedzianego kategorii minimum 5e, który eliminuje środowiskowe straty sygnału.

Pozostawienie aktywnych aplikacji w tle i innych urządzeń w sieci

Pozostawienie uruchomionych programów w tle oraz podłączonych smartfonów lub telewizorów konsumuje pasmo sieciowe, co zaniża wynik końcowy testu o losową wartość pobieranego w danym momencie transferu.

Wielu użytkowników nie zdaje sobie sprawy z procesów zachodzących w tle systemu operacyjnego. Do najbardziej pasmo chłonnych operacji należą:

• Automatyczne aktualizacje systemów Windows/macOS.
• Synchronizacja chmur sieciowych (OneDrive, iCloud, Google Drive, Dropbox).
• Klienty platform gamingowych (Steam, Epic Games Launcher, EA App) pobierające łatki w tle.
• Transmisje strumieniowe w jakości 4K UHD uruchomione na telewizorze Smart TV w drugim pokoju.

Przed kliknięciem przycisku "Start" należy upewnić się, że router obsługuje w danym momencie wyłącznie jedno urządzenie testowe, a na tym urządzeniu zamknięto menedżerem zadań wszelkie procesy sieciowe.

Korzystanie z przestarzałego sprzętu i kart sieciowych 100 Mbps

Użycie komputera ze starszą kartą sieciową Fast Ethernet ogranicza sprzętowo wynik każdego testu prędkości do maksymalnie 90-94 Mbps, niezależnie od posiadanego pakietu światłowodowego. Wąskim gardłem staje się w tym przypadku fizyczny standard kontrolera sieciowego zainstalowanego na płycie głównej.

Aby zweryfikować parametry karty sieciowej w systemie Windows, należy wykonać następujące czynności:

1. Otworzyć Panel sterowania.
2. Przejść do sekcji Centrum sieci i udostępniania, a następnie kliknąć Zmień ustawienia karty sieciowej.
3. Kliknąć dwukrotnie lewym przyciskiem myszy na ikonę połączenia sieciowego (Ethernet).
4. W polu Szybkość odczytać wartość wynegocjowanego połączenia.

Ważna definicja techniczna: Jeśli wyświetlana szybkość wynosi 100,0 Mb/s, karta pracuje w standardzie Fast Ethernet i nie pozwoli na przekroczenie tej barier. Aby w pełni wykorzystać pakiety o prędkościach 300 Mbps, 600 Mbps czy 1 Gbps, w polu Szybkość musi widnieć wartość 1,0 Gb/s (Gigabit Ethernet).

Ograniczeniem bywa także przestarzały procesor (CPU) lub wolny dysk twardy HDD. Podczas testów łącz o prędkościach rzędu 1 Gbps, przeglądarka internetowa przetwarza ogromne ilości pakietów danych na sekundę, co generuje blisko 100% obciążenia procesora i uniemożliwia poprawne przeliczenie wyników przez skrypt testowy.

Aktywny protokół VPN oraz oprogramowanie antywirusowe

Włączone połączenie szyfrowane VPN oraz pakiety bezpieczeństwa typu Firewall/Antivirus potrafią zredukować wykazywaną w testach prędkość Internetu nawet o 50%. Wynika to z konieczności wykonania dodatkowych operacji kryptograficznych i operacji filtrowania na każdym pakiecie danych przechodzącym przez komputer.

• Wpływ tunelowania VPN: Protokół VPN (np. NordVPN, ExpressVPN, firmowy VPN do pracy zdalnej) przekierowuje cały ruch przez serwer pośredniczący. Prędkość testu jest wtedy ograniczana przez wydajność tego serwera oraz fizyczną odległość do niego, a nie przez infrastrukturę. Średni wzrost opóźnień (Ping) przez VPN wynosi od 20 ms do ponad 100 ms.
• Wpływ systemów antywirusowych: Nowoczesne pakiety Internet Security skanują w czasie rzeczywistym pakiety danych przy użyciu technologii Deep Packet Inspection (DPI). Przy prędkościach światłowodowych rzędu kilkuset megabitów na sekundę, procesor komputera nie nadąża jednocześnie z deszyfracją, skanowaniem i przetwarzaniem strumienia danych, co symuluje sztuczne dławienie prędkości łącza.

Na czas wykonywania oficjalnego pomiaru kontrolnego należy całkowicie wyłączyć aplikację VPN oraz tymczasowo zawiesić ochronę sieciową w programie antywirusowym.

Wybór niewłaściwego serwera testowego i uruchamianie testu w przeglądarce

Wybór odległego, przeciążonego serwera docelowego oraz wykonywanie pomiaru przez standardową przeglądarkę internetową fałszuje wyniki testów na niekorzyść realnych parametrów sieci. Przeglądarki internetowe (Chrome, Firefox, Edge) ze względu na architekturę jednowątkową i obecność wtyczek nie radzą sobie z prawidłowym mierzeniem transferu powyżej 500 Mbps.

Podczas wyboru serwera w aplikacji pomiarowej należy zawsze wybierać serwer automatyczny (najbliższy geograficznie i sieciowo) lub bezpośrednio wskazać serwer dedykowany dla infrastruktury. Testowanie do serwerów zlokalizowanych w innych krajach lub u operatorów o słabych punktach styku sieciowego wykaże zaniżoną prędkość, która nie wynika z winy dostawcy sygnału.

Czym różnią się parametry Download, Upload, Ping i Jitter?

• Download (Jednostka miary: Mbps): Prędkość pobierania danych z sieci zewnętrznej na urządzenie użytkownika. Odpowiada za czas ładowania stron, filmów i pobierania plików. Optymalna wartość dla światłowodu: Zgodna z umową abonencką (np. 300, 600, 900).
• Upload (Jednostka miary: Mbps): Prędkość wysyłania danych z urządzenia użytkownika do sieci. Kluczowa przy wysyłaniu załączników, streamowaniu i chmurach. Optymalna wartość dla światłowodu: Zależna od technologii (zwykle od 10% do 50% downloadu).
• Ping (Latency) (Jednostka miary: ms): Czas potrzebny na dotarcie pakietu danych od użytkownika do serwera i z powrotem. Wpływa na responsywność w grach online. Optymalna wartość dla światłowodu: Poniżej 20 ms (dla połączeń kablowych FTTH < 10 ms).
• Jitter (Jednostka miary: ms): Fluktuacja (zmienność) opóźnienia pakietów w czasie. Im niższa wartość, tym bardziej stabilna transmisja m.in. głosu VoIP. Optymalna wartość dla światłowodu: Poniżej 3 ms.

Zrozumienie tych czterech wskaźników pozwala na pełną diagnostykę łącza internetowego. Stabilne łącze charakteryzuje się wysokimi wartościami Download/Upload oraz jak najniższymi, płaskimi wykresami wskaźników Ping oraz Jitter.

Autor: M. Czajek