Dlaczego Internet zwalnia wieczorem i jak sprawdzić, co jest przyczyną?

Internet zwalnia wieczorem głównie z powodu przeciążenia węzłów sieciowych dostawcy Internetu w godzinach szczytu telekomunikacyjnego oraz zakłóceń częstotliwości Wi-Fi w budynkach wielorodzinnych. Diagnoza przyczyny wymaga przeprowadzenia certyfikowanego pomiaru prędkości łączem kablowym Ethernet, analizy obciążenia domowego routera oraz weryfikacji nakładania się kanałów radiowych 2,4 GHz i 5 GHz.

Spis treści

• Jakie są techniczne przyczyny spadku prędkości Internetu w godzinach wieczornych?
• Jak krok po kroku zdiagnozować, czy problem leży po stronie dostawcy, czy w sieci domowej?
• Czym różni się spadek prędkości na Wi-Fi od awarii łącza światłowodowego?
• Jakie działania optymalizacyjne skracają opóźnienia i przywracają prędkość w sieci domowej?
• Jak zgłosić spadek prędkości Internetu do dostawcy usług telekomunikacyjnych?

Jakie są techniczne przyczyny spadku prędkości Internetu w godzinach wieczornych?

Spadek przepustowości Internetu między godziną 19:00 a 23:00 wynika ze skumulowanego wzrostu ruchu sieciowego w wyjściowych węzłach dystrybucyjnych dostawców usług telekomunikacyjnych oraz z lokalnych interferencji fal radiowych. W tym przedziale czasowym domowe gospodarstwa generują intensywny ruch multimedialny, obciążając architekturę dostępową GPON, HFC lub stacje bazowe LTE/5G.

Przeciążenie pasma dostępowego najsilniej dotyka technologie współdzielone. W sieciach kablowych HFC oraz światłowodowych GPON pasmo jest przydzielane dynamicznie z magistrali zbiorczej. W momencie, gdy większa liczba abonentów w danej lokalizacji rozpoczyna równoległe strumieniowanie wideo w rozdzielczości 4K UHD wymagające od 15 do 25 Mbps na pojedynczy strumień, całkowita przepustowość segmentu sieci ulega podziałowi. Jeśli węzeł optyczny lub urządzenie OLT posiada niedostateczny zapas przepustowości, router abonencki otrzymuje zmniejszoną alokację szczelin czasowych przesyłu danych.

Lokalne zakłócenia radiowe w budynkach wielorodzinnych potęgują ten problem. W godzinach wieczornych większość mieszkańców uruchamia domowe sieci bezprzewodowe Wi-Fi. Pasmo 2,4 GHz dysponuje tylko trzema nienachodzącymi na siebie kanałami 1, 6 oraz 11. Gdy w promieniu zasięgu działa kilkanaście routerów nadających na tych samych częstotliwościach, dochodzi do kolizji pakietów na poziomie warstwy fizycznej (MAC/PHY). Routery muszą ponownie przesyłać zagubione pakiety, co użytkownik odczuwa jako spadek prędkości przesyłu oraz niestabilność połączenia.

Jak krok po kroku zdiagnozować, czy problem leży po stronie dostawcy, czy w sieci domowej?

Diagnoza źródła spadku prędkości Internetu wymaga metodycznego wyeliminowania zmiennych lokalnych poprzez porównanie wyników testów wykonanych na połączeniu kablowym oraz bezprzewodowym. Certyfikowany test prędkości wykonany bezpośrednio na przewodzie Ethernet umożliwia jednoznaczną ocenę jakości sygnału dostarczanego przez dostawcę usług internetowych.

1. Podłączenie komputera przewodem Ethernet bezpośrednio do routera

   Wyeliminowanie wpływu interfejsu radiowego Wi-Fi.

   Podłącz komputer z kartą sieciową Gigabit Ethernet bezpośrednio do portu LAN routera za pomocą kabla kategorii minimum Cat 5e lub Cat 6. Wyłącz kartę Wi-Fi w urządzeniu pomiarowym, aby wymusić ruch wyłącznie przez interfejs przewodowy.

2. Odłączenie pozostałych urządzeń z sieci lokalnej

   Eliminacja ruchu tła i automatycznych aktualizacji.

   Odłącz od sieci Wi-Fi i LAN wszystkie pozostałe urządzenia (smartfony, telewizory Smart TV, konsole, urządzenia IoT). Upewnij się, że na komputerze pomiarowym wyłączone są programy pobierające dane w tle, klienty P2P, aplikacje chmurowe oraz usługi VPN.

3. Wykonanie pomiaru na platformie SpeedTest

   Uzyskanie wiarygodnych danych zgodnych ze standardem BEREC.

   Otwórz stronę narzędzia pomiarowego np. https://www.vectra.pl/test . Wykonaj serię 3 pomiarów w odstępach 5-minutowych w godzinach szczytu 20:00–22:00 oraz porównaj wyniki z pomiarami wykonanymi w godzinach poza szczytowych np. 10:00–12:00.

4. Wykonanie testu diagnostycznego MTR / PingPlotter

   Identyfikacja punktu powstawania opóźnień i utraty pakietów.

   Uruchom polecenie MTR lub program PingPlotter skazujący na adres IP serwera docelowego np. 8.8.8.8 lub adres serwera gier. Analizuj utratę pakietów na poszczególnych przeskokach: jeśli utrata pakietów występuje na pierwszym adresie IP 192.168.1.1 lub 192.168.0.1, problem dotyczy domowego routera; jeśli utrata pojawia się na drugich i kolejnych węzłach, winna jest sieć dostawcy.

Czym różni się spadek prędkości na Wi-Fi od awarii łącza światłowodowego?

Spadek prędkości połączenia bezprzewodowego Wi-Fi ogranicza się wyłącznie do warstwy radiowej w obrębie lokalu i nie wpływa na parametry cyfrowe samego łącza doprowadzonego do budynku. W przypadku awarii lub przeciążenia światłowodu FTTH, utrata przepustowości oraz wzrost opóźnień występują bezpośrednio na terminalu ONT lub modemie dostawcy, wpływając na wszystkie urządzenia w domu niezależnie od sposobu ich podłączenia.

Łącze światłowodowe w technologii FTTH charakteryzuje się odpornością na zakłócenia elektromagnetyczne i stałą przepustowością na odcinku od gniazda optycznego do terminala ONT. Spadek prędkości na światłowodzie w godzinach wieczornych świadczy o braku odpowiedniej przepustowości na stykach punktów wymiany ruchu IXP lub przeciążeniu sieci szkieletowej dostawcy.

Z kolei sieć Wi-Fi wykorzystuje środowisko nielicencjonowane. Sygnał radiowy w paśmie 2,4 GHz oraz 5 GHz podlega tłumieniu przez przeszkody budowlane, ściany żelbetowe, stropy oraz interakcjom z innymi urządzeniami elektronicznymi. Zjawisko to nie ma żadnego związku ze stanem technicznym fizycznego łącza internetowego dostarczanego przez firmę telekomunikacyjną do budynku.

Jakie działania optymalizacyjne skracają opóźnienia i przywracają prędkość w sieci domowej?

Optymalizacja parametrów sieci domowej wymaga zmiany konfiguracji częstotliwości radiowych routera, wdrożenia zarządzania pasmem QoS oraz eliminacji wąskich gardeł sprzętowych. Wdrożenie odpowiednich ustawień pozwala wyeliminować do 80% problemów z wydajnością Internetu wywołanych czynnikami lokalnymi.

• Przełączenie urządzeń na pasmo 5 GHz lub 6 GHz Wi-Fi 5 / Wi-Fi 6 / Wi-Fi 6E: Pasmo 5 GHz oferuje więcej szerokich, nienachodzących na siebie kanałów (np. 80 MHz lub 160 MHz). Przesunięcie urządzeń znajdujących się w tym samym pomieszczeniu co router na częstotliwość 5 GHz drastycznie ogranicza poziom zakłóceń.
• Zmiana kanału nadawania w panelu konfiguracyjnym routera: Wykorzystanie aplikacji typu Wi-Fi Analyzer pozwala zidentyfikować najmniej obciążone kanały radiowe w okolicy i ręcznie przypisać je w ustawieniach routera zamiast polegać na automatycznym wyborze.
• Włączenie funkcji Quality of Service QoS: Mechanizm QoS nadaje priorytet krytycznym typom ruchu np. połączenia głosowe VoIP, gry online przed ruchem o niskim priorytecie, pobieranie dużych plików w tle, redukując opóźnienia typu Bufferbloat.
• Wymiana kabli sieciowych na standard Cat 6 lub wyższy: Stare kable Ethernet (kategorii Cat 5) ograniczają przepustowość połączenia kablowego do 100 Mbps. Zastosowanie przewodów Cat 6 umożliwia przesył z prędkością do 10 Gbps.
• Aktualizacja oprogramowania układowego routera: Nowe wersje oprogramowania dostarczane przez producenta poprawiają stabilność stosu sieciowego oraz optymalizują zarządzanie pamięcią RAM urządzenia przy dużym obciążeniu sesjami NAT.

Jak zgłosić spadek prędkości Internetu do dostawcy usług telekomunikacyjnych?

Zgłoszenie reklamacyjne dotyczące nieprzewidzianego spadku przepustowości łącza wymaga przedstawienia dowodów w postaci materiału pomiarowego zebranego zgodnie z wymogami prawnymi. Dostawca usług internetowych ma obowiązek świadczyć usługę zgodnie z parametrami minimalnymi, zwykle i maksymalnymi określonymi w umowie abonenckiej na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady 2015/2120.

Przed skontaktowaniem się z działem wsparcia technicznego należy przygotować:

1. Numery zgłoszeniowe identyfikujące umowę: Numer umowy lub numer ewidencyjny klienta.
2. Certyfikowane raporty pomiarowe: Pliki PDF z wynikami testów wykonanych aplikacją ProSpeedTest na połączeniu kablowym Ethernet, zawierające adres IP, datę oraz godzinę wykonania próby.
3. Specyfikację techniczną użytego sprzętu: Model komputera, typ karty sieciowej oraz wersję systemu operacyjnego, na którym przeprowadzono diagnostykę.

Dostawca telekomunikacyjny na podstawie przyjętej reklamacji weryfikuje parametry linii na porcie dostępowym, poziom tłumienia sygnału optycznego dBuV / dBm oraz historię obciążenia danego segmentu sieci. W przypadku potwierdzenia usterki po stronie infrastruktury szkieletowej lub dystrybucyjnej, dostawca podejmuje działania związane z rozbudową pasma lub przełączeniem abonentów na mniej obciążone zasoby sieciowe.

Autor: M. Czajek